Lepra in Nederland
In het rijke westen komt lepra bijna niet meer voor. In Nederland wordt jaarlijks gemiddeld vijftien keer lepra geconstateerd bij een immigrant. Die heeft de ziekte echter opgelopen in zijn of haar land van herkomst.
Vroeger was dat wel anders. In de vroege middeleeuwen kwam lepra, ook wel melaatsheid genoemd, in heel Europa veelvuldig voor. Omdat er geen medicijnen tegen lepra bestonden, raakten de patiënten vaak ernstig verminkt. Op den duur zagen zij er afstotelijk uit. De angst voor deze vreselijk verminkende ziekte was diep geworteld.
Verstoten
Ook in Nederland werden de patiënten uit de samenleving verstoten. Dat werd bevestigd in een speciaal voor de ‘melaatse’ gehouden dodenmis, waarna hij of zij uit de stad werd verbannen. Het enige voordeel was dat een patiënt verzekerd was van een plek in de hemel. Het was dus zaak een ‘leproos’ te vriend te houden door middel van het geven van aalmoezen.
Leprozerieën
Toch werden de patiënten niet helemaal aan hun lot overgelaten. Buiten de stadsmuren werden leprozerieën gebouwd. Nederland kende er zo'n vijftig. Melaatsen moesten daar tot aan hun dood verblijven. Hoewel verbannen, kregen de ze zo toch enige opvang en vaak zelfs een uitkering. Ook mochten zij op gezette tijden naar de stad komen om te bedelen. Ze moesten hun komst dan wel kenbaar maken met een zogenaamde klepper. In Spanje is nog steeds een leprozerie in gebruik waar enkele tientallen patiënten permanent verblijven.
Waardoor verdwijnt lepra uit Nederland?
Sommigen denken dat lepra uit Nederland verdween doordat de pestepidemie de bevolking na de middeleeuwen sterk uitdunde. Leprapatiënten waren meer vatbaar voor ziekten dan anderen en stierven aan de pest. Op die manier zou ook de bron van de leprabesmetting zijn verdwenen. Anderen menen dat het komt door de isolatie van leprapatiënten in leprozerieën. Dit lijkt niet waarschijnlijk omdat de patiënt, net als tegenwoordig, zijn omgeving al besmette voordat de ziekte werd geconstateerd. Betere hygiënische en medische omstandigheden hebben waarschijnlijk ook invloed gehad.
In Noorwegen kwam lepra tot ver in de negentiende eeuw veel voor. Het is dus niet geheel toevallig dat een Noorse arts, Armauer Hansen, de leprabacterie ontdekt heeft. De omvang van lepra in Noorwegen lijkt gerelateerd aan de welvaart van de bevolking. De ziekte kwam op in tijden waarin het economisch slecht ging en werd minder toen het de mensen beter ging.
